5.Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım 2.Dönem 1. Yazılıya Hazırlık Sayfası

Çalışma soruları ve cevapları 1

Çalışma soruları ve cevapları 2

Çalışma soruları ve cevapları 3

18-26. HAFTALARA UYGUN SORULAR:

18-19. HAFTA SORULARI:

SORU 1: BİLİŞİM ETİĞİ NEDİR ÖRNEK VEREREK AÇIKLAYINIZ.

CEVAP: Bilgisayar ve internet kullanırken neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bilmektir. "Yapabiliyor olman, yapman gerektiği anlamına gelmez."
Örnek: Bir arkadaşının bilgisayarı açık kaldığında onun özel mesajlarını okumamak.

SORU 2: BİLİŞİM ETİĞİ KURALLARINA ÖRNEKLER YAZINIZ.

CEVAP:

Doğru Bilgi Paylaş: "İnternette doğruluğundan emin olmadığımız, başkalarını yanıltabilecek yalan haberleri veya bilgileri paylaşmamalıyız."

Nazik Bir Dil Kullan: "Oyunlarda veya mesaj gruplarında başkalarına karşı kaba sözler söylememeli, büyük harflerle bağırmamalıyız."

Zamanı Verimli Kullan: "Bilişim teknolojilerini sadece oyun için değil; öğrenmek, araştırmak ve kendimizi geliştirmek için de kullanmalıyız."

Şifre Gizliliğine Önem Ver: "Kendi şifrelerimizi kimseyle paylaşmamalı, başkasının şifresini öğrenmeye çalışmamalıyız."

SORU 3: DİJİTAL ZORBALIĞA UĞRAYAN BİRİNE VEREBİLECEĞİN ÖNERİLER NELERDİR?

CEVAP:
1.Yalnız Değilsin: Yaşadığın şey ne olursa olsun, suçlu sen değilsin. Sessiz kalma, bir büyüğünle(anne baba öğretmen vb) bu durumu paylaşmalısın.

2. Okul Rehberlik Servisi: Okuldaki rehber öğretmenlerin, dijital dünyada yaşadığın her türlü sorunda (üzüntü, korku, zorbalık) sana destek olmak için oradalar. Onlara her zaman danışabilirsin.

3. Resmi Yardım Hattı (BTK): Eğer çok ciddi bir durum varsa, ülkemizde bu işlerle ilgilenen BTK Bilgi İhbar Merkezi var. Büyüklerinle birlikte oraya başvurabilirsin.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) https://tuketicisikayet.btk.gov.tr/  adresini kullanabilir veya BTK Tüketici İletişim Merkezini (0312 294 94 94 veya ALO 120) arayabilirsiniz.

SORU 4.:DİJİTAL ORTAMDA BİLGİ GİZLİLİĞİNİ VE GÜVENLİĞİNİZİ SAĞLAMAK İÇİN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER NOKTALARI KISACA AÇIKLAYIN.

CEVAP:

1. Zararlı Yazılımlar (Virüsler)

Nedir? Bilgisayarına veya telefonuna gizlice girip dosyalarına zarar veren, cihazını yavaşlatan programlardır.

Tuzak: "Bedava oyun indir" veya "Tebrikler, kazandınız!" yazan reklamlara tıkladığında cihazına bulaşabilir.

Korunma: Bilmediğin linklere tıklama, güvenilir olmayan sitelerden dosya indirme.

2. Kimlik Hırsızlığı

Nedir? Birinin senin adını, soyadını, profil fotoğrafını ve bilgilerini kullanarak "senmişsin gibi" davranmasıdır.

Tuzak: Senin adına arkadaşlarına mesaj atıp onlardan para veya bilgi isteyebilirler.

Korunma: Sosyal medya hesaplarını gizli tut ve şifreni kimseyle paylaşma.

3. Kişisel Bilgilerin Çalınması

Nedir? Ev adresin, okulun, telefon numaran veya ailenin kredi kartı bilgilerinin kötü niyetli kişilerin eline geçmesidir.

Tuzak: Bazı "masum" görünen anketler veya kişilik testleri bu bilgileri çalmak için hazırlanmış olabilir.

Korunma: İnternette asla açık adresini veya özel iletişim bilgilerini paylaşma.

4. Sosyal Mühendislik (Kandırmaca)

Nedir? En tehlikeli tuzaktır! Birinin seni kandırarak şifreni veya bilgilerini kendi rızanla vermeni sağlamasıdır. Duygularınla oynarlar.

Tuzak: "Ben oyun yöneticisiyim, hesabını kontrol etmem için şifreni vermelisin" diyen bir mesaj bu tuzağın bir parçasıdır.

Korunma: İnternette tanımadığın kişilere güvenme. Gerçek bir yönetici veya resmi kurum asla senden şifreni istemez!

20.HAFTA SORULARI:

SORU 1: YAPAY ZEKA (YZ) NEDİR?

CEVAP: Yapay zeka (YZ), en basit haliyle bilgisayarların tıpkı bir insan gibi düşünmesini, öğrenmesini ve problem çözmesini sağlayan bir teknolojidir.

SORU 2. YZ HANGİ ALANKLARDA KULLANILIR?

CEVAP: Hayatın her alanında kullanımı mümkündür. Eğitimde, sağlık alanında, bankacılık, güvenlik, tasarım reklamcılık, uzay ve havacılık alanında, sosyal medya gibi birçok alanda kullanılmaktadır.

SORU 3 : EN BİLİNEN YAPAY ZEKA ARAÇLARINA ÖRNEK VERİNİZ.

CEVAP: 

1. Chatgpt : Metin tabanlı yapay zeka aracı
2. Gemini: Metin tabanlı yapay zeka aracı

3. Suno: Müzik üretimi aracı 

4. Sora: Video üretimi yapay zeka aracı

5. Dall e-Midjourney: Metinden görsel üretim aracı

SORU 4: YAPAY ZEKA NASIL EĞİTİLİR?

CEVAP: Bu üç bileşen döngü şeklinde çalışır.

1. Girdi (Veri): Sisteme bilgi yüklenir.

2. Eğitim (Model): Algoritma bu bilgileri tarar, benzerlikleri bulur ve öğrenir.

3.Tahmin (Çıktı): Sistem yeni bir durumla karşılaştığında öğrendiklerini kullanır.

Geri Bildirim: Eğer tahmin yanlışsa, sisteme "Hayır, bu bir köpek" denir. Bu yeni bilgi sisteme yeni veri olarak girer ve model daha da güçlenir.

21.HAFTA SORULARI:

SORU 1: Yapay zekâ uygulamalarını alt boyutlara göre gruplandırınız.

CEVAP:

1. Makine Öğrenmesi (Öğrenen Sistemler)

2. Doğal Dil İşleme (Dili Anlayan Sistemler)

3. Bilgisayarlı Görü (Görme Yeteneği)

4. Robotik (Hareket Eden Sistemler)

5. Uzman Sistemler (Karar Veren Sistemler):

SORU 2. Makine Öğrenmesi (Öğrenen Sistemler) sistemini kısaca açıklayın ve örnek verin.

CEVAP: Bu dal, yapay zekanın en temel dalıdır. Bilgisayarlara açıkça komut vermek yerine, onların verilerden kendi kendine kurallar çıkarmasını sağlar.

Örnek: Netflix’in izlediğin filmlere bakarak "Bunu da sevebilirsin" demesi.

Yeteneği: Tahmin yürütmek.

SORU 3. Doğal Dil İşlemeyi  (Dili Anlayan Sistemler) kısaca açıklayın ve örnek verin.

CEVAP: Bilgisayarların insan dillerini (Türkçe, İngilizce vb.) okumasını, anlamasını ve konuşmasını sağlayan daldır.

Örnek: Siri ile sohbet etmek, ChatGPT ile yazışmak veya Google Çeviri

kullanmak.

Yeteneği: Okuma, yazma ve konuşma.

3. SORU 4:Bilgisayarlı Görüyü  (Görme Yeteneği) kısaca açıklayın ve örnek verin.

CEVAP: Yapay zekanın fotoğrafları ve videoları tıpkı bir insan gözü gibi "görmesini" ve içinde ne olduğunu anlamasını sağlar.

Örnek: Telefonun yüzünü tanıması (FaceID) veya sürücüsüz arabaların yayaları fark etmesi.

Yeteneği: Görme ve tanıma.

SORU 5. Robotik (Hareket Eden Sistemler) sistemleri kısaca açıklayın ver örneklendiriniz.

CEVAP: Yapay zekanın bir "vücut" bulmuş halidir. Bu dal, robotların çevrelerini

algılayıp fiziksel dünyada hareket etmelerini sağlar.

Örnek: Evdeki akıllı süpürge robotlar veya fabrikalarda parça

taşıyan robot kollar.

Yeteneği: Fiziksel hareket ve beceri.

SORU 6: Uzman Sistemleri (Karar Veren Sistemler) kısaca açıklayın ve örneklendirin.

CEVAP: Belirli bir alanda (örneğin tıp veya hukuk) çok fazla bilgiye sahip olan ve insanlara tavsiyeler veren sistemlerdir.

Örnek: Bir doktorun belirtileri girerek hastalığı teşhis etmesine

yardım eden programlar.

Yeteneği: Akıl yürütme ve tavsiye verme.

22.HAFTA SORULARI:

SORU 1: KVKK nedir kısaca açıklayın.

CEVAP:  KVKK: Kişisel Verilerin Korunması Kanunudur. Bu kanun, şirketlerin ve diğer insanların iznimiz olmadan bu bilgileri toplamasını, paylaşmasını veya kullanmasını yasaklayan kanundur.

SORU 2: Telif hakkı(Copyright) nedir kısaca açıklayın.

CEVAP:  Telif hakkı (Copyright), bir kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği eserler üzerinde, hukuk tarafından tanınan özel haklardır.

SORU 3: KVKK kanun numarası kaçtır.

CEVAP: 6698 sayılı kanundur.

SORU 4: Deepfake nedir kısaca açıklayın.

CEVAP: Deepfake: Yapay zeka ve derin öğrenme teknikleri kullanılarak bir kişinin yüzünün, vücudunun veya sesinin başka bir video, fotoğraf veya ses kaydına gerçeğinden ayırt edilemeyecek şekilde yerleştirilmesi teknolojisidir. Başkasının görüntüsünü YZ ile değiştirip paylaşmak; 

Deepfake işleminin Cezası var mı? Evet. Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134) ve Kişisel verileri hukuka aykırı yayma (TCK m.136) suçlarını oluşturabilir.

SORU 5: Halüsinasyon nedir kısaca açıklayın.

CEVAP: Yapay zeka bağlamında halüsinasyon, bir büyük dil modelinin (LLM) gerçekte var olmayan, hatalı veya mantıksız bilgileri son derece ikna edici ve kendinden emin bir dille "doğruymuş gibi" sunması durumudur.

23.HAFTA SORULARI:

SORU 1: Bilgi güvenliğinin 3 temel bileşenini yazınız.

CEVAP: 

1.Gizlilik 2. Bütünlük 3. Erişilebilirlik

SORU 2: "Gizlilik" ilkesini kısaca açıklayın.

CEVAP: Bilginin sadece erişim yetkisi olan kişiler, süreçler veya cihazlar tarafından görülebilmesini ifade eder. Yetkisiz kişilerin bilgiye ulaşması "gizlilik ihlali"dir.

• Nasıl Sağlanır? Şifreleme (encryption), güçlü parola politikaları, iki faktörlü doğrulama (2FA) ve erişim kontrol listeleri ile.

SORU 3: "Bütünlük" ilkesini kısaca açıklayın.

CEVAP: Bilginin kaynaktan çıktığı haliyle kalması, iletim sırasında veya saklanırken yetkisiz kişilerce değiştirilmemesi, silinmemesi veya bozulmamasıdır. Bilginin doğruluğunun korunması aşamasıdır.

• Nasıl Sağlanır? Dijital imzalar, hash (özet) algoritmaları ve veri kayıtlarının düzenli denetlenmesi ile.

SORU 4: "Erişilebilirlik" ilkesini kısaca açıklayın.

CEVAP: Bilginin ve sistemlerin, ihtiyaç duyulduğu her an yetkili kullanıcılar için hazır ve ulaşılabilir olmasıdır. Bir sistemin siber saldırı (DDoS gibi) veya fiziksel bir arıza nedeniyle kapanması bu aşamayı bozar.

• Nasıl Sağlanır? Yedekleme sistemleri, donanımsal dayanıklılık, bant genişliği yönetimi ve felaket kurtarma planları ile.

SORU 5: Eğer bir hacker senin oyun hesabının şifresini değiştirirse, bu üç muhafızdan hangileri görevini yapamamış olur?

CEVAP: Şifreyi öğrendiği için Gizlilik, hesaba girmeni engellediği için Erişilebilirlik ve bilgileri değiştirdiği için Bütünlük zarar görmüştür!

24.HAFTA SORULARI:

SORU 1: "Problem" kavramını kısaca tanımlayın.

CEVAP: Problem, şu anki durum ile olması gereken durum arasındaki farktır. Problemin başka bir tanımı ise “Çözülmesi gereken durum veya ulaşılması gereken hedeftir”.

SORU 2: Doğru "Problem cümleleri" örnekleri yazınız.

CEVAP:

Örnek 1:
"Okul kötü" şeklinde söylemek  doğru bir problem cümlesi değildir. 

Doğru Problem cümlesi: "Okul bahçesinde yeterli gölgelik alan olmadığı için öğrenciler öğle arasında güneşten rahatsız oluyor"

Örnek 1:

“Ödevler zor” şeklinde söylemek doğru bir problem cümlesi değildir.

 Doğru Problem cümlesi:“ Akşamları evde internet kesintisi yaşadığım için dijital platformdaki ödevlerimi vaktinde tamamlayamıyorum.” demek daha doğru bir problem cümlesidir.

25.HAFTA SORULARI:

SORU 1: Problem çözme adımlarını kısaca yazınız.

CEVAP:

1. Problemi tanıma-anlama
2. Veri topla(Bilgi toplama)
3. Çözüm yolları üret-plan yap(Birden fazla çözüm yolu bulabilirsin)
4. En doğru çözümü-planı seç.
5. Seçtiğin çözümü uygula ve test et.(Seçtiğin çözüm yolu-plan işe yaradı mı kontrol et.)

SORU 2: Problem ve Algoritma arasındaki ilişkisini anlatan bir örnek veriniz.

CEVAP:

Problem: Film izleyeceksin canın çok mısır patlağı istedi. Günlük hayattaki bu problemin çözümünü algoritmik mantıkla çözelim.
Algoritma: Bir problemi çözmek için takip ettiğin adım adım plandır. Bilgisayarlar çok zekidir ama ne yapacaklarını bilmezler. Onlara her şeyi sırasıyla öğretmen gerekir.

Mısır Patlatma sürecini Algoritmik Düşünelim:

Girdiler: Girdiler işlem başlamadan önceki verileri nesneleri temsil eder. Bu örnekte Mısır taneleri, sıvı yağ ve bir miktar tuz gibi

Çıktılar: Çıktıları ise belirli bir işlemden geçtikten sonra ortaya çıkan ürün veya sonuç gibi düşünebiliriz. Bu örnekte patlamış mısırlar

Algoritma:
1. Başla
2. Mutfağa git.
3. Tencereyi ocağa koy.
4. İçine azıcık yağ ve mısırları ekle.
5. Kapağı kapat.
6. Mısırlar "pat pat" sesi kesilene kadar bekle.
7. Ocağı kapat ve mısırları kaba dök.
8. Bitir

26.HAFTA SORULARI:

SORU 1: Akış şeması nedir kısaca açıklayın. Akış şeması oluşturmanın olumlu etkileri nelerdir?

CEVAP: 

Akış şeması, algoritmayı şekillerle gösterme yöntemidir. Yani yaptığımız planı çizerek anlatma işidir.
Akış şeması olumlu yönleri:
İşlem sırasını daha kolay görürüz.
Hataları fark etmek kolaylaşır.
Kod yazmadan önce plan yapmış oluruz.

SORU 1: Akış Şemasında kullanılan şekilleri kısaca açıklayın.

CEVAP: 

Elips-Oval (Başla / Bitir):

→ İşin başladığını ve bittiğini gösterir.1.adımda ve son adımda bu ifadeler yazılması zorunludur.


Dikdörtgen (İşlem):

→ Yapılacak işlemi gösterir.Örneğin, toplama işlemi çarpma işlemi, ileri adım atma işlemi, sola dönme işlemi, zıplama işlemi gibi.


Eşkenar dörtgen(Karar verme):

→ Bir soru sorar. Cevap genelde “Evet” veya “Hayır”dır. Örneğin,  Ödevini bitirdin mi? veya Yarın okul var mı? gibi. sorularda karar durumları vardır.

Oklar:
→ Adımların hangi sırayla ve hangi yönde ilerlediğini gösterir.

Paralel Kenar:

→ Kullanıcıdan veri girişi almayı sağlar. Bilgisayarlarda kullandığımız programlarda klavyeyi, fareyi veya dokunmatiği kullanarak bir çok veri girişi yaparız. Örneğin bu veriler yaşınız, adınız, soyadınız, sayı, yaşınız, bazen fare tıklaması, bazen de dokunduğunuz alanlar hepsi bilgisayarlar için bir veridir. Bunu temsil eden şeklimiz(şemamız) paralelkenardır.

Dalgalı dörtgen:


→ Akış şemalarındaki dalgalı dörtgen sembolü, işlem sürecinin sonunda elde edilen çıktıları temsil eder. Örneğin bu çıktı; bir matematiksel işlemin sonucu, bir kullanıcı etkileşimine verilen yanıt veya ekranda görüntülenen herhangi bir veri olabilir. Temel amacı, algoritmanın kullanıcıya sunduğu nihai bilgiyi simgelemektir. Kısacası, algoritmanın 'son sözünü' söylediği yerdir.

Bu sayfadaki soruları indirmek için tıklayın.